Η ομάδα μας

Η θεατρική ομάδα του Παραδοσιακού Καλλιτεχνικού Εργαστηρίου στο Αγρίνιο σας προσκαλεί για ένα ταξίδι στον μαγικό χώρο του θεάτρου. Ενεργή τα τελευταία 4 χρόνια, η ομάδα έχει ανεβάσει παραστάσεις στο ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου, στο Εργ. Κ. Αγρινίου και στο Ανοιχτό Θέατρο Αιτωλικού στα πλαίσια του Φεστιβάλ "Θεάτρου Όψεις".
Ξεκινάμε το συναρπαστικό μας ταξίδι στο θέατρο αυτή την Δευτέρα 12-9 και σας προσκαλούμε συνοδοιπόρους στη θεατρική ψευδαίσθηση.
Καλούμε όποιον έχει θεατρικές ανησυχίες ή θέλει απλά να δοκιμάσει, να έρθει στην ομάδα μας, να μιλήσει μαζί μας, να πάρει μια γεύση -αν διστάζει- παρακολουθώντας πρόβες και να συμμετέχει μαζί μας στα μαγικά αυτά θεατρικά ταξίδια.


Παρασκευή, 13 Νοεμβρίου 2015

Οι αλλαγές στο θέατρο από την ελισαβετιανή εποχή στο σήμερα


Μια ενδιαφέρουσα σύγκριση μεταξύ ελισαβετιανού και μοντέρνου θεάτρου που εντοπίσαμε στο ίντερνετ.

Το παρακάτω κείμενο αναλύει τις διαφορές του θεάτρου στην Αγγλία μεταξύ της ελισαβετιανής εποχής και του σήμερα. Παρ’ όλο που είναι δυο σημαντικές περίοδοι στην ιστορία του θεάτρου, δεν καταπιάνεται καθόλου με άλλες, σημαντικότερη ίσως, αυτή που αφορά περισσότερο και εμάς  (ιστορικά και τοπογραφικά), την περίοδο άνθησης, δηλαδή, του αρχαίου ελληνικού δράματος. Θα ήταν άκρως ενδιαφέρουσα μια ανάλογη σύγκριση του θεάτρου της αρχαίας Ελλάδας και της Ελλάδας του σήμερα, την οποία επιφυλασσόμαστε να κάνουμε στο μέλλον.

------------------------------------------***------------------------------------------


Μπαίνεις σε ένα θέατρο. Βρίσκεις τη θέση σου στις μπροστινές σειρές, επειδή πλήρωσες λίγο παραπάνω το εισιτήριό σου, ώστε να είσαι πιο κοντά στους ηθοποιούς. Τακτοποιείσαι στο άνετο κάθισμά σου. Το κοινό βουίζει. Μετά από λίγο χαμηλώνουν τα φώτα και μια σιγή πέφτει πάνω από το πλήθος. Το σκηνικό είναι το εσωτερικό ενός μικρού σπιτιού. Δεν είναι ακριβώς νατουραλιστικό, αν και έχει ξεκάθαρες πινελιές στη σχεδίασή του. Μπαίνουν οι ηθοποιοί. Τα ρούχα που φορούν ταιριάζουν απόλυτα στο ύφος του σκηνικού. Ξεκινούν να μιλάνε. Η γλώσσα είναι οικεία, όπως αυτή που μιλάς στο σπίτι σου. Δεν απευθύνονται στο κοινό. Υπάρχει ένας φανταστικός «τέταρτος τοίχος», από τον οποίο κρυφοκοιτάζεις τη δράση του έργου. Αυτό βοηθά στο να «αποβάλλεις τη δυσπιστία» σου. Σε τοποθετεί στον τόπο και τον χρόνο του έργου. Είσαι ένας παρατηρητής του έργου.



Στις αρχές του 21ου αιώνα, αυτό θα το αποκαλούσαμε εμπειρία παραδοσιακού θεάτρου. Το καταλαβαίνουμε ως κάτι οικείο, δεν το θεωρούμε σαν κάτι πρωτοποριακό ή πειραματικό. Είναι αυτό που περιμένουμε. Ήταν όμως πάντα έτσι;

Δεν ήταν. 

Αυτή η εμπειρία που αποκαλούμε θέατρο είναι σχετικά καινούρια, μόλις 100 ετών. Ο Σαίξπηρ θα το αποκαλούσε «αποκρουστικό και αφύσικο φόνο» αν το έβλεπε ή θα το αντιμετώπιζε τουλάχιστον ως καινοτομία. Ο Σοφοκλής, ο Μολιέρος, ακόμη και όλοι οι μεγάλοι ηθοποιοί του 19ου αιώνα θα είχαν την ίδια άποψη. Το θέατρο που εμείς αποκαλούμε παραδοσιακό είναι ευρέως διαφοροποιημένο από αυτό που υπήρχε πριν. 

Θα μπορούσε να ειπωθεί πως το θέατρο άλλαξε για να αντανακλά την εποχή του. Έγινε μια εμπειρία πιο ρεαλιστική και ψυχολογική. Όμως χάσαμε κάποιες ζωτικές πλευρές του. Πιστεύω πως για να βρει το θέατρο αυτά που απαιτούνται για να εκφράσει το τι σημαίνει να ζει κάποιος στον 21ο αιώνα, πρέπει να πάμε πίσω και να ξαναπάρουμε κάποια από αυτά τα στοιχεία που καθιστούσαν το θέατρο, θέατρο, πριν την αλλαγή του περασμένου αιώνα.

Ας δούμε λοιπόν, πώς ήταν το θέατρο κατά την ελισαβετιανή εποχή και πώς είναι σήμερα.


ΘΕΣΕΙΣ ΚΟΙΝΟΥ ΚΑΙ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΜΕ ΤΗ ΣΚΗΝΗ



Μοντέρνο θέατρο: Το κοινό κάθεται συνήθως σε σειρές στη μια πλευρά σε σχέση με τη σκηνή και είναι χωρισμένο από την περιοχή της σκηνής. Παρατηρούν. Ακόμη και με τριπλό διαχωρισμό (εξέδρες) των καθισμάτων, το κοινό έχει ξεκάθαρη συνείδηση των ορίων μεταξύ του δικού του χώρου και του χώρου της σκηνής.



Ελισαβετιανό Θέατρο: Το κοινό περιβάλλει τους ηθοποιούς οριζοντίως και καθέτως. Η σκηνή είναι μια πλατφόρμα σε ένα στρογγυλό κτίριο. Στις τρεις πλευρές της πλατφόρμας το κοινό στέκεται με τα κεφάλια να προεξέχουν από το ύψος της πλατφόρμας. Ο ηθοποιός στην ευθεία του έβλεπε να τον περιβάλλει το κοινό, σε εύρος 300 μοιρών. Όταν κοίταζε ψηλά, το έβλεπε δυο ακόμη σειρές καθισμάτων μαζί με τις οποίες, το κοινό περιέβαλλε τον ηθοποιό σε εύρος 360 μοιρών. Όπου και να κοίταζε ο ηθοποιός, υπήρχε κοινό.


ΣΧΕΣΗ ΚΟΙΝΟΥ – ΗΘΟΠΟΙΟΥ

Μοντέρνο θέατρο: Οι ηθοποιοί μιλούν και σχετίζονται αποκλειστικά μεταξύ τους. Δεν μιλούν στο κοινό. Βρίσκονται στον κόσμο του έργου. Το να απευθυνθεί ο ηθοποιός στο κοινό θα έσπαγε τον «τέταρτο τοίχο», θα διατάρασσε τη δράση και δε θα ήταν πια ο χαρακτήρας που υποδύεται. Θα ήταν παραφωνία. 


Ελισαβετιανό Θέατρο: Όπου και να κοιτάξει ο ηθοποιός, υπάρχει κοινό. Δεν μπορεί να μιλήσει σε άλλον ηθοποιό χωρίς να δει κάποιον από τους θεατές ταυτόχρονα, το θέατρο είναι κατασκευασμένο ώστε να μπορεί ο ηθοποιός να συνομιλεί και να απευθύνεται στο κοινό. Αυτό δε συμβαίνει μόνο στους μονολόγους, αλλά και σε σκηνές με περισσότερους από έναν ηθοποιό.


ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ


ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ
Μοντέρνο θέατρο: Οι πιο ακριβές θέσεις είναι μπροστά, κοντά στη σκηνή.
Οι φθηνότερες είναι πιο πίσω, συνήθως στους εξώστες. Οι άνθρωποι με χρήματα και υψηλότερη κοινωνική θέση βρίσκονται πιο κοντά. Αυτοί με λιγότερα χρήματα έχουν μια αλλοιωμένη εμπειρία αφού κάθονται σε απόσταση από τη σκηνή. Η νεολαία αλλά και οι κατώτερης κοινωνικής τάξης είναι συνήθως πιο θορυβώδεις και εκφραστικοί σε σχέση με αυτούς που κάθονται στις ακριβές θέσεις. Όλοι είναι καθιστοί, πράγμα το οποίο, δημιουργεί ένα παθητικό κοινό.



Ελισαβετιανό Θέατρο: Οι φθηνές θέσεις βρίσκονται μπροστά και δεν υπάρχουν καθίσματα. Οι θεατές γύρω από τη σκηνή στέκονται όρθιοι κατά της διάρκεια της παράστασης (μας φαίνεται δύσκολο να σκεφτούμε πως στέκονταν για τρεις ώρες, αλλά το κατανοούμε όταν φέρουμε στο μυαλό μας πως στεκόμαστε σε μια ροκ συναυλία). Οι ακριβές θέσεις βρίσκονταν στα θεωρεία, ψηλότερα και πίσω από τους ηθοποιούς. Αυτή η διευθέτηση των θέσεων δημιουργεί μια διαφορετική εμπειρία σε σχέση με την εμπειρία του σημερινού κοινού. 



ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ


Μοντέρνο θέατρο: Τα σκηνικά, τα κοστούμια, ο φωτισμός και ο ήχος σχεδιάζονται από καλλιτέχνες και κατασκευάζονται από τεχνίτες ώστε να δημιουργήσουν το περιβάλλον του έργου. Είναι σχεδιασμένα να αναπαριστούν τον τόπο και τον χρόνο του έργου. Ο βαθμός της φυσικότητας, της εκφραστικότητας ή αφαιρετικότητας είναι προσεκτικά υπολογισμένοι ώστε να λένε την ιστορία του έργου. Είναι αναπαραστατικό.

Ελισαβετιανό Θέατρο:: Το θέατρο ήταν η σκηνή. Είχε πόρτες, κολώνες και ένα μπαλκόνι. Υπήρχε μια οροφή που αναπαριστούσε τους ουρανούς και ένας θεός ή άγγελος μπορούσε να ανέβει στον ουρανό ή να περάσει την πόρτα-παγίδα, γνωστή ως «στόμα της κολάσεως».

Οι ηθοποιοί συνεισέφεραν στη φαντασία του κοινού με ελάχιστες επεμβάσεις. Τα κοστούμια ήταν σύγχρονα της εποχής, ακόμη και όταν έπαιζαν αρχαιορωμαϊκά έργα. Δεν υπήρχαν φώτα, αφού τα έργα παίζονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας, εκτός από όταν απαιτούνταν από το έργο, για να δείξουν πως είναι βράδυ, που χρησιμοποιούσαν δαυλούς και φανάρια. Υπήρχε πολλή μουσική στο έργο, η οποία παιζόταν από μουσικούς, συνήθως σύγχρονη της εποχής. Ήταν πιο παραστατική εμπειρία.


ΠΡΟΒΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ


Μοντέρνο θέατρο: Τα έργο γράφεται και προβάρεται για αρκετές εβδομάδες από τους ηθοποιούς. Υπάρχει ο σκηνοθέτης, ο οποίος καθοδηγεί τους ηθοποιούς να παίξουν σύμφωνα με τη δική του οπτική του έργου. Κάθε βράδυ οι ηθοποιοί επαναλαμβάνουν τις ίδιες ατάκες, κινήσεις και απαντήσεις. Το έργο παίζεται ακόμη και οχτώ φορές μέσα στη βδομάδα. Οι ηθοποιοί έχουν επιλεγεί να παίξουν συγκεκριμένους ρόλους και η συγκεκριμένη ομάδα ηθοποιών έχει δημιουργηθεί για να παίξει μόνο αυτό το έργο. Παρ’όλο που κάποιοι μπορεί να έχουν συνεργαστεί ξανά, οι πιο πολλοί συνεργάζονται πρώτοι φορά στο έργο. Ο κάθε ηθοποιός παίζει μόνο έναν ρόλο για να μην μπερδέψει τους θεατές ή αν χρειαστεί να παίξει παραπάνω, προσπαθεί με διάφορα στοιχεία να διαχωρίσει τους δύο χαρακτήρες. Το πλεονέκτημα του να παίζει έναν μόνο ρόλο βρίσκεται στο ότι μπορεί να αναπτυχθεί το ψυχολογικό βάθος του χαρακτήρα. Η προσοχή στη λεπτομέρεια και η προσεκτική ενσωμάτωση όλων των στοιχείων συνδυάζονται για να πραγματωθεί το έργο. Οπωσδήποτε όμως, θυσιάζεται ο αυθορμητισμός

Ελισαβετιανό Θέατρο: Ο κορμός της θεατρικής ομάδας συνεργάζονταν για χρόνια. Συμπλήρωναν την ομάδα τους με μαθητευόμενους για παιδικούς και γυναικείους ρόλους και προσλάμβαναν άνδρες για να παίξουν τους μικρούς ρόλους. Επιλέγονταν βάσει του τύπου τους, αν και συχνά καλούνταν να παίξουν κόντρα ρόλους και συνήθως αναλάμβαναν αρκετούς ρόλους σε ένα έργο. 

Κάθε δύο εβδομάδες παρουσίαζαν νέο έργο. Τις Κυριακές δεν ανέβαζαν παράσταση και τις άλλες έντεκα ημέρες έπαιζαν έργα από το ρεπερτόριό τους. Ένα επιτυχημένο έργο μπορούσε να παρουσιαστεί πάνω από δυο φορές τον μήνα, αυτό σημαίνει πως δεν έκαναν πολλές πρόβες, μπορεί και καμία. Το να ξαναπαίξουν ένα παλιό τους έργο, σήμαινε πως άφηναν ελάχιστο χρόνο καθημερινά για πρόβες του νέου έργου. Πιθανότατα έκαναν πρόβες μόνο για τις εισόδους, τους καυγάδες/μάχες, τους χορούς και για τα κωμικά στοιχεία. Αυτό που θυσίαζαν μη πραγματοποιώντας πρόβες, το αναπλήρωναν με έναν ακραίο αυθορμητισμό



ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΡΗΤΟΡΙΚΗ


Μοντέρνο θέατρο: Το κείμενο είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου για πόζα. Οι ατάκες είναι γραμμένες ρεαλιστικά. Τα ιδιώματα, το στυλ και οι κοινότυπες εκφράσεις χρησιμοποιούνται για να εκφράσουν αυτό που ακούμε στην καθημερινότητά μας, ακόμη και αν είναι στην υπερβολή τους ή πιο αστεία. Η ιστορία και το σενάριο αποσκοπούν στο να αποτελέσουν κομμάτι από την πραγματική ζωή. Είναι πιο αναπαραστατική γλώσσα. Ήταν κυρίως γλώσσα σε πεζό.



Ελισαβετιανό Θέατρο:: Το έργο σχεδιάζονταν ως μια διαφωνία με τους χαρακτήρες να παλεύουν για την υποστήριξή τους από το κοινό. Συζητούσαν απόψεις και ήταν εκ φύσεως πιο ρητορικό. Το μεγαλύτερο μέρος ήταν σε στίχους και όχι σε πεζό λόγο. Ο στίχος μεταφέρει τη σκέψη και το συναίσθημα πιο παραστατικά με το μέτρο του. Το κοινό νιώθει τον παλμό του μέτρου και ανασαίνει μαζί με τους ηθοποιούς. Η γλώσσα είναι έντονη.





ΤΕΧΝΗ/ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ

Μοντέρνο θέατρο:: Υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ τέχνης και δημοφιλούς θεάτρου. Τα μιούζικαλ του Μπρόντγουεϋ είναι δημοφιλή θέατρα διασκέδασης και έτσι διατηρούν πολλά από τα στοιχεία του κλασικού θεάτρου. Κάποια θεατρικά έργα σκοπεύουν ξεκάθαρα στην τέχνη. 

Ελισαβετιανό Θέατρο: Δεν υπήρχε διαχωρισμός μεταξύ τέχνης και ψυχαγωγίας. Τα θεατρικά έργα όφειλαν να διασκεδάσουν τον μεθυσμένο και να ικανοποιήσουν τον λόγιο. Αυτό δημιούργησε μεγαλύτερη ισορροπία μεταξύ των δύο και μια πιο ολοκληρωμένη εμπειρία.


 Ο συγγραφέας του άρθρου Carey Upton προτείνει κάποιες αλλαγές για το σημερινό θέατρο:
  •          Επιστροφή στον αυθορμητισμό.
  •         Επαναπροσδιορισμός της πρόβας –όχι απλή επανάληψη, αλλά και δημιουργικότητα
  •         Ανάπτυξη σχέσης ηθοποιού-κοινού / διαδραστικότητα
  •          Παραστατικός και όχι αναπαραστατικός σχεδιασμός του έργου.
  •          Επιστροφή της ρητορικής: ο θεατής να πηγαίνει να ακούσει το έργο, όχι απλά να το δει.
  •    Να δίνει προφορικά αλλά και οπτικά ερεθίσματα στους θεατές, να μη δημιουργεί      παθητικότητα.
  •         Ο Άνθρωπος στο κέντρο. Το θέατρο να στηρίζεται στον άνθρωπο, όχι στην τεχνολογία



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου